Najciekawszym zabytkiem architektury sakralnej w naszym mieście jest kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Mimo że w obecnym kształcie powstał on dopiero pod koniec II połowy XIX w., po wieloletniej budowie rozpoczętej przez ks. Ignacego Kolbego w 1872 r. i poświęceniu go w 1888 r. przez proboszcza ks. prałata Franciszka Kapałczyńskiego z upoważnienia biskupa kujawsko-kaliskiego, to dzięki temu, że 8 stycznia 1894 r. przyjął w nim chrzest św. Rajmund Kolbe, późniejszy franciszkanin Ojciec Maksymilian, a dziś święty kościoła katolickiego, obiekt ten dostąpił 11 stycznia br. zaszczytu podniesienia do godności bazyliki mniejszej. W Polsce mamy obecnie ponad 117 bazylik mniejszych, w tym 3 w diecezji włocławskiej. Natomiast wyposażenie tej świątyni jest dużo starsze od jej murów. W kościele znajdują się zabytkowe, barokowe, drewniane ołtarze, pochodzące z pierwszej tutejszej świątyni, wybudowanej po utworzeniu w 1767 r. samodzielnej parafii. Najcenniejszym zabytkiem jest barokowy ołtarz główny z marmuru, pochodzący z lat 1631-1641, ustawiony tu po przeniesieniu z katedry włocławskiej.

Jednym z mniej znanych i zapomnianym już, niestety, cennym elementem zabytkowym naszej świątyni było sprowadzone w 1903 r. z kościoła pojezuickiego w Wilnie metalowe tabernakulum, prawdopodobnie wykonane ze srebrnej blachy. Dokonał tego ks. kanonik i ówczesny proboszcz Władysław Górzyński. Był on profesorem historii sztuki i autorem wielu cennych prac z tego zakresu. Znajomość tematu sztuki sakralnej i osobiste kontakty ułatwiły mu zapewne sprowadzenie do Zduńskiej Woli tego ciekawego, pięknego i oryginalnego elementu wyposażenia ołtarza. Zachowała się jego czarno-biała fotografia, wykonana przez J. Raczyńskiego dla służb konserwatorskich II Rzeczypospolitej. Obecnie przechowywana jest ona w sieradzkiej delegaturze Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Łodzi. Tabernakulum zaginęło, niestety, po przeprowadzeniu szeregu prac remontowo-gospodarczych w świątyni w końcu lat 60. XX w., gdy gospodarzem parafii był ks. prałat Jan Katarzyński i przygotowywał świątynię do uroczystości dwustulecia istnienia parafii. W okresie tym na ołtarzu umieszczono nowe tabernakulum z nowym krzyżem i lichtarzami. Stare tabernakulum, zwane potocznie i niezgodnie z funkcją "cymborium" (chodzi o cyborium), trafiło w kąt. Co się z nim stało, może podpowiedzą nasi Czytelnicy? Dzięki Waszej pamięci spróbujemy ustalić, czy to dawne tabernakulum trafiło do którejś z mniejszych okolicznych świątyń, czy też zostało zdekompletowane i bezpowrotnie zniszczone.

A może w rodzinnych albumach naszych Czytelników zachowały się fotografie, na których widnieje to zaginione tabernakulum? W okresie międzywojennym i po wojnie najczęściej wykonywano przed ołtarzem zdjęcia podczas uroczystości zaślubin, udzielania I Komunii Świętej, czy w czasie świątecznych mszy świętych lub prymicji, bądź też jubileuszy kapłańskich i wizytacji biskupich. Tych z Państwa, którzy posiadają takie fotografie prosimy o ich wskazanie i kontakt z muzeum miejskim.

Jerzy Chrzanowski